26 ژوئیه 2023- شواهد تجربی و بالینی حاکی از آن است که متفورمین داروی دیابت نوع 2، ممکن است مزایای قلبی عروقی داشته باشد که به وجود دیابت بستگی ندارد. یک کارآزمایی در حال انجام به محققان کمک خواهد کرد که اطلاعات بیشتری در این مورد کسب کنند.

پرفسور گرگوری جی شوارتز، استاد دانشکده پزشکی دانشگاه کلرادو، طی سخنرانی در کنگره انجمن قلب و عروق آمریکا در مورد پیشگیری از بیماریهای قلبی عروقی(CVD)، گفت: دیدگاه سنتی در مورد درمان‌های جداگانه برای دیابت وCVD ، پس از اینکه کارآزمایی‌های تصادفی و کنترل‌شده ی بزرگ مزایای قلبی عروقی دو دسته از داروهای دیابت شامل مهارکننده‌های SGLT2 و آگونیست‌های گیرندهGLP-1  را نشان دادند، به چالش کشیده شد.

او در طی سخنرانی خود گفت: سوالی که من می خواهم مطرح کنم این است که آیا متفورمین به همان دسته تعلق دارد؟

برای پاسخ به این سوال، محققان مطالعه جدیدی به نام VA-IMPACT طراحی کردند تا ارزیابی کنند که آیا متفورمین با کاهش عوارض جانبی عمدهCV برای افراد مبتلا به پیش دیابت وCVD آترواسکلروتیک مرتبط است یا خیر. پرفسور شوارتز گفت: این کارآزمایی در حال انجام اولین کارآزمایی با نتایجCV کنترل شده با دارونما است که متفورمین را ارزیابی می کند، که اکنون یک داروی ژنریک ارزان قیمت است.

پرفسور شوارتز افزود: متفورمین که در راس دستورالعمل‌های درمانی برای بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 و بیماری قلبی عروقی تثبیت شده قرار دارد، به دلیل شواهد با کیفیت بالا در مورد فواید آگونیست‌های گیرندهGLP-1 و مهارکننده‌هایSGLT2 برای بیماریهای قلبی عروقی، در حال جایگزینی با این دسته‌ از داروها است. ما امیدواریم که این کارآزمایی شواهدی با کیفیت بالا، چه مثبت یا منفی، برای متفورمین ارائه دهد.

شواهدی از مزایای احتمالی متفورمین برای قلب

پرفسور شوارتز گفت: ممکن است متناقض به نظر برسد که متفورمین، یک مهارکننده ی متابولیک، می تواند ازقلب و عروق محافظت کند. با این حال، شواهد تجربی حاکی از آن است که متفورمین پروتئین کیناز فعال شده با آدنوزین مونوفسفات را فعال می‌کند، که باعث محافظت از سلول، حفظ انرژی و بقا می‌شود، بدون اینکه سطح آدنوزین تری فسفات (ATP) را کاهش دهد. داده‌های مدل‌های حیوانی بدون دیابت نیز نشان می‌دهد که متفورمین سطح ATP را در عضله ی قلب در شرایط استرس حفظ می‌کند، از آریتمی‌های ایسکمیک جلوگیری می‌کند، اندازه انفارکتوس را کاهش می‌دهد و آنتی آتروژنیک است.

شواهد بالینی برخی از مطالعات انسانی نشان دهنده ی مزایای CV و مزایای دیگر متفورمین است. در مطالعه ی UKPDS بریتانیا(چشم انداز بی پرده ی دیابت بریتانیا) که مبنای استفاده رایج متفورمین را تشکیل داد، محققان تاثیر متفورمین(342 نفر)را با مراقبت های معمول(411 نفر) بر روی افراد مبتلا به دیابت نوع 2 جدید مقایسه کرده و کاهش حوادث CV، عوارض مرتبط با دیابت و مرگ و میر ناشی از همه علل را در بازوی متفورمین مشاهده نمودند.

داده‌های مشاهده‌ای مطالعه ی REACH(کاهش آتروترومبوز برای سلامت مداوم در فرانسه) همچنین نشان می‌دهد که متفورمین ممکن است مرگ و میر ناشی از همه علل را برای افرادی که به دیابت و آترواسکلروز مبتلا هستند، در مقایسه با افراد غیر مصرف کننده، کاهش دهد.

داده های حاصل از مطالعه برنامه مهم پیشگیری از دیابت نشان داد که متفورمین در مقایسه با دارونما، پیشرفت از پیش دیابت به دیابت نوع 2 را کاهش می دهد. با این حال، حتی داده های پیگیری طولانی مدت این مطالعه، کاهشی در رویدادهایCV نشان نداد.

پرفسور شوارتز گفت: کراس اور زیادی بین گروه های متفورمین و فعالیت بدنی و سبک زندگی وجود داشت، بنابراین نتیجه‌گیری دشوار بود. آیا متفورمین مرگ و میر و عوارضCV را کاهش می دهد؟ من می گویم بر اساس داده هایی که من به اشتراک گذاشتم، با وجود 65 سال استفاده از این دارو، پاسخ های مثبت و منفی به این سوال در تعادل هستند، بنابراین به یک کارآزمایی بالینی تصادفی و کنترل شده با دارونما نیاز داریم تا به ما بگوید: آیا این دارو برای بیماران ما ارزش استفاده دارد یا خیر؟

مطالعه ی جدیدی که برای پاسخ به این سوال طراحی شده است

محققان مطالعه ی VA-IMPACT را برای ارزیابی اینکه آیا متفورمین باعث کاهش مرگ و عوارض جانبی اصلی CV در 7410 فرد مبتلا به پیش دیابت،ASCVD  و عملکرد طبیعی کلیه می شود، طراحی کردند. محققان به ‌طور تصادفی به شرکت ‌کنندگان متفورمین طولانی‌ رهش، با دوز هدف 2000 میلی‌گرم در روز یا دارونما می‌دهند. پیامد اولیه ترکیبی پنج قسمتی از رویدادهای نامطلوبCV ، از جمله مرگ به هر علت،MI  غیر کشنده، سکته مغزی، آنژین ناپایدار و ریوسکولاریشن ناشی از علائم است. پرفسور شوارتز گفت که این مطالعه در آوریل آغاز شد و انتظار می رود میانگین پیگیری حدود 4 سال باشد.

پرفسور شوارتز گفت: منطق این گروه این است که افراد مبتلا به پیش دیابت و ASCVD در معرض خطر بالایی هستند و بر خلاف کارآزمایی های کنترل شده با دارونما در بیماران مبتلا به دیابت، زمانی که افراد مبتلا به پیش دیابت را مطالعه می کنید، نیاز کمتری به استفاده از یک عامل جایگزین در گروه کنترل وجود دارد. زمانی که یک جمعیت پیش دیابت مورد مطالعه قرار می گیرد، مزاحمتی که به طور بالقوه در اکثر کارآزمایی های دیابت با استفاده متفاوت از عوامل غیر آزمایشی وجود دارد، کاهش می یابد.

مطالعه دوم همچنین استفاده از متفورمین را به عنوان یک دارویCV بالقوه ارزیابی می کند. در یک مطالعه در سوئد به نام MIMET، که در سال 2022 آغاز شد، محققان در حال ارزیابی داده های 5150 بیمار مبتلا به پیش دیابت و MI حاد هستند که به طور تصادفی به متفورمین یا مراقبت های معمول و بدون نقاب اختصاص داده شدند. پیامد اولیه مرگ CV، MI، HF و سکته است. میانگین پیگیری 2 سال است.

پرفسور شوارتز گفت: ما امیدواریم که دو مجموعه داده های جدید برای پاسخ به سؤال در دست داشته باشیم تا بتوانیم به این سوال پاسخ دهیم: آیا متفورمین یک داروی CV است؟ با ما همراه باشید و امیدواریم که در چند سال آینده به این پاسخ برسیم.

خلاصه ی کلیدی:

· متفورمین، مورد تایید FDA برای درمان دیابت نوع 2، ممکن است مزایای قلبی عروقی داشته باشد.

· کارآزمایی VA-IMPACT که هم اکنون در حال انجام است، متفورمین را برای افراد مبتلا به پیش دیابت و ASCVD ارزیابی خواهد کرد.

منبع:

https://www.healio.com/news/cardiology/20230725/beyond-type-2-diabetes-metformin-may-also-offer-heart-benefits